Պահքի սեղան․ Բանանով թխվածքաբլիթ․ ինչպե՞ս պատրաստել այն

Պահքի սեղան․ Բանանով թխվածքաբլիթ․ ինչպե՞ս պատրաստել այն

Այսօր Մեծ Պահքի 33-րդ օրն է։ Այն տեւում է 48 օր՝ Բուն Բարեկենդանից մինչեւ Սուրբ Հարության տոն (Զատիկ)։
Պահքի շրջանում օգտագործում են բացառապես բուսական ծագում ունեցող սննդամթերք:

Ուստի՝ -ը Մեծ Պահքի ողջ ընթացքում կներկայացնի բուսական կերակրատեսակներ, որոնք կարելի է ուտել պահքի ժամանակ։

Պահքային թխվածքաբլիթ
Պահքային թխվածքաբլիթ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է 2 բանան, 100 գրամ կոկոսի փաթիլներ կամ քունջութի հատիկներ, 300 գրամ ալյուր, 100 գրամ շաքարավազ, 50 գրամ մեղր, 2 թեյի գդալ ձիթայուղ և վանիլ։

Բանանը պատառաքաղով ճզմել, լցնել մյուս բոլոր բաղադրիչները, լավ խառնել ստանալ միասեռ զանգված։ Տեղադրել նախապես տաքացրած ջեռոց և թխել 15-20 րոպե։

Միշտ հիշե՛ք․ պահքի ընթացքում հրաժարվում են ոչ միայն որոշակի կերակուրներից, այլև մոլի սովորություններից, շատախոսությունից, ստախոսությունից, հայհոյանքից և այլ մեղքերից: Կերակրից հրաժարվելն առանց մեղքից հետ կանգնելու` անիմաստ ու անօգուտ է, որովհետեւ «սատանան միշտ պահքի մեջ է, ոչինչ չի ուտում, բայց մեղք գործելուց չի դադարում եւ չի հոգնում» (Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացի):

Միշտ հիշե՛ք․ պահք պահում ենք մենք մեզ համար, մեր մեղքերից, վատ սովորություններից ազատվելու համար, այլ ոչ ցուցադրության համար։ Մատթեոս 6։16-18-ում գրված է․ «Երբ ծոմ պահեք, տրտմերես մի լինեք կեղծավորների նման, որոնք իրենց երեսներն այլանդակում են, որպեսզի մարդկանց այնպես երևան, թե ծոմ են պահում, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, այդ իսկ է նրանց վարձը, այսինքն` մարդկանց երևալը և նրանցից գովվելը: Այլ երբ դու ծոմ պահես, օծի քո գլուխը և լվա քո երեսը, որպեսզի չերևաս մարդկանց ծոմ պահող, այլ քո Հորը, գաղտնաբար, և քո հայրը, որ տեսնում է, ինչ որ ծածուկ է, կհատուցի քեզ»:

Մեծ Պահք

«Մեծ Պահքը» Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարևորագույն պահքն է, որը նախորդում է Ավագ շաբաթին ու Զատիկին։ Այն տևում է 48 օր՝ սկսվելով Ծաղկազարդից հետո, և նվիրված է Քրիստոսի չարչարանքների հիշատակին ու հոգևոր մաքրմանը։ Պահքի ավանդույթը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական շրջանում՝ որպես մկրտության և Զատկին նախապատրաստվելու ժամանակ։

Բուն Բարեկենդան

«Բուն Բարեկենդան» Հայաստանի մշակութային հարթակ է, որը նվիրված է ավանդական Բարեկենդան տոնին և հայկական կերակուրներին։ Այն հիմնադրվել է 2010-ականներին՝ որպես ռեստորան-թանգարան, որտեղ ներկայացվում են տոնի ծիսական ուտեստները, հագուստը և ծեսերը։ Այստեղ պահպանվում և տարածվում է Բարեկենդանի՝ որպես ուրախության, հավաքի և ազգային ինքնության տոնի հարուստ ավանդույթը։

Սուրբ Հարության տոն

Սուրբ Հարության տոնը Հայ Առաքելական Եկեղեցու կենտրոնական և ամենապայծառ տոնն է, որը նշվում է Քրիստոսի հարությունն ու հաղթանակը մահվան վրա։ Այն ունի երկու հազարամյակից ավելի պատմություն և նշվում է գարնանը՝ նախապես որոշված օրացուցային կանոններով, որոնք կապված են լիալուսնի հետ։ Տոնակատարությունները ներառում են միջնադարյան ծիսական հարուստ ավանդույթներ, ինչպիսիք են «Ծաղկազարդը», մոմերով ժամերգությունը և ընտանեկան հավաքույթները՝ խորհրդանշելով կյանքի և լույսի վերածնունդը։

Զատիկ

«Զատիկը» Հայ Առաքելական Եկեղեցու ամենակարևոր տոնն է, որը նշվում է որպես Քրիստոսի Հարության օր։ Այն ունի հին ավանդույթներ, որոնց արմատները գալիս են ինչպես քրիստոնեական, այնպես էլ Հայաստանի նախաքրիստոնեական գարնանային տոներից (օրինակ՝ բնության վերածննդի խորհրդանիշ Ամանորի հետ կապված)։ Տոնը նշվում է եկեղեցական ծիսակարգով, ընտանեկան հավաքով, զատկական ճաշով և ձվեր ներկելու ավանդույթով։

Պահք

«Պահքը» Հայ առաքելական եկեղեցու կարևոր ավանդույթ է, որը նախապատրաստում է հավատացյալներին մեծ տոներին՝ հոգևոր և մարմնական զսպվածության միջոցով։ Այն ունի հին պատմություն, արմատներով հասնելով դեռևս Մովսեսական օրենքներին, սակայն քրիստոնեության մեջ ստացել է նոր բովանդակություն՝ որպես ապաշխարության և հոգևոր մաքրման ժամանակ։ Հայ եկեղեցին պահպանում է տարվա չորս հիմնական պահքերը, որոնցից ամենաերկարը Մեծ պահքն է՝ նախորդում է Սուրբ Զատկին։

Պահքային թխվածքաբլիթ

«Պահքային թխվածքաբլիթը» Հայաստանի ավանդական հրուշակեղեն է, որը պատրաստվում է հատկապես Մեծ Պահքի շրջանում։ Այն պատմականորեն կապված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծոմապահության ավանդույթների հետ, երբ օգտագործվում էին միայն բուսական բաղադրիչներ՝ ալյուր, ջուր, շաքարավազ կամ մեղր և համեմունքներ։ Այս պարզ, բայց համեղ թխվածքը խորհրդանշում է հոգևոր մաքրություն և ժուժկալություն։

բանան

«Բանան»-ը Հայաստանի Տավուշի մարզում գտնվող միջնադարյան վանական համալիր է, որը հիմնադրվել է 9-րդ դարում։ Այն հայտնի է իր գեղատեսիլ բնության մեջ՝ ձորի լանջին կառուցված յուրահատուկ ճարտարապետությամբ և որպես հայ մշակույթի ու հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոն միջնադարում։

կոկոսի փաթիլներ

«Կոկոսի փաթիլներ» տեղանքը գտնվում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Ջերմուկ քաղաքի մոտ, և հայտնի է իր բնական հրաշքով՝ սպիտակ, փափուկ կրաքարային տուֆի զանգվածով, որն իր տեսքով հիշեցնում է կոկոսի չիպսեր։ Այն ձևավորվել է հանքային աղբյուրների ջրերի հազարամյակների ընթացքում կրաքարային նստվածքներ թողնելու արդյունքում։ Այսօր այն ժողովրդական զբոսաշրջային վայր է և համարվում է Հայաստանի բնական յուրահատուկ հուշարձաններից մեկը։

քունջութի հատիկներ

«Քունջութի հատիկներ» արտահայտությունը Հայաստանում առավելապես կապված է Սյունիքի մարզի Որոտան գետի ափին գտնվող հնագույն քարանձավային համալիրի՝ «Քունջութի քարի» հետ։ Այն հանդիսանում է միջնադարյան Հայաստանի ճարտարապետական հուշարձան, որը, ըստ ավանդության, ծառայել է որպես թաքստոց և պաշտպանական կառույց։ Այսօր այն զբոսաշրջիկների համար գրավիչ վայր է, որը համադրում է բնական գեղեցկությունն ու պատմական ավանդույթները։

ալյուր

«Ալյուր»-ը որպես առանձին վայր կամ մշակութային օբյեկտ հայտնի չէ։ Այն հիմնականում հասկացվում է որպես ցորենի կամ այլ հացահատիկի մանրացված արտադրանք, որը Հայաստանում և ամբողջ աշխարհում հացի ու հացաբուլկեղենի հիմնական հումքն է։ Հայկական ավանդական խոհանոցում ալյուրը դարեր շարունակ կենսական դեր է խաղացել՝ հատկապես լավաշի պատրաստման մեջ, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

շաքարավազ

«Շաքարավազ»-ը Երևանում գտնվող պատմական շենք-հուշարձան է, որը կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին՝ որպես շաքարի գործարանի պահեստ։ Այն հայտնի է իր յուրահատուկ կարմիր աղյուսով ճարտարապետությամբ և ներկայումս վերածվել է մշակութային տարածքի, որտեղ գործում են արվեստի պատկերասրահներ, սրճարաններ և ստեղծագործական արհեստանոցներ։

մեղր

«Մեղր» բնակավայրը, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում, հայտնի է իր հնագույն պատմությամբ և ռազմավարական դիրքով։ Այն հիմնադրվել է միջնադարում և եղել է կարևոր ամրոց-բնակատեղի, իսկ մոտակայքում գտնվող «Մեղրի» հնավայրը պարունակում է մ.թ.ա. 2-1-ին հազարամյակների դամբարանադաշտեր ու ամրոցի ավերակներ։ Այսօր Մեղրը զարգացող քաղաք է, որը պահպանում է իր պատմական ժառանգությունը։

ձիթայուղ

«Ձիթայուղ»-ը Հայաստանում հիմնականում վերաբերում է ձիթապտղի յուղի ավանդական արտադրությանը և օգտագործմանը։ Այն պատմականորեն տարածված չէ հայկական խոհանոցում, քանի որ ձիթենին տեղական կլիմայական պայմաններում չի աճել, և ավանդաբար օգտագործվել են այլ յուղեր (բուսական, կարագ)։ Սակայն ժամանակակից շրջանում այն ներմուծվում և օգտագործվում է առողջարար սննդի կազմում։

վանիլ

«Վանիլ»-ը Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում գտնվող հնագույն քարանձավային համալիր է, որը հայտնի է նաև «Վանիլի քարայրներ» անունով։ Այն հիմնականում հայտնի է որպես միջնադարյան ժամանակաշրջանում փորագրված բնակելի և պաշտամունքային քարանձավների խումբ, որոնք ծառայել են որպես ապաստարան և հոգևոր կենտրոն։ Այս վայրը վկայում է տարածաշրջանի բնակեցման և քարանձավային ճարտարապետության հարուստ պատմության մասին։

ջեռոց

«Ջեռոց»-ը Հայաստանի պատմական մարզերում տարածված հնագույն կավե կամ քարե թոնիր-վառարան է, որն օգտագործվել է հաց թխելու, ուտելիք պատրաստելու և տաքացման համար։ Այն ունի հազարամյակների պատմություն և կապված է հայկական տնտեսության ու կենցաղավարության ավանդույթների հետ, հաճախ հանդիպում է գյուղական բնակավայրերում և հնագիտական պեղումներում։

Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացի

Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացին (Տաթևի վանքը) Հայաստանի Սյունիքի մարզում գտնվող 9-րդ դարի վանական համալիր է, որը հիմնադրվել է Սյունիքի թագավորության օրոք։ Այն դարձել է հայ մշակույթի և գիտության կարևոր կենտրոն, որտեղ գործել է հայտնի Տաթևի համալսարանը (14-րդ դար), իսկ վանքը նաև հայտնի է իր ճոճվող սյունով։

Մատթեոս

«Մատթեոս» վանքը, որը հայտնի է նաև որպես Սուրբ Մատթեոսի վանք, գտնվում է Իրանի Հյուսիսային Ադրբեջան նահանգում։ Այն հիմնադրվել է 1-ին դարում՝ համաձայն ավանդության, առաքյալ Մատթեոսի գերեզմանի վրա, և դարձել է հայ առաքելական եկեղեցու կարևոր ուխտատեղի ու մշակութային կենտրոն։ Վանքային համալիրը, որը բազմիցս վերակառուցվել է (հատկապես 7-րդ դարում), հայտնի է իր ճարտարապետությամբ և միջնադարյան ձեռագրատանը։