Աստղագետների միջազգային խումբը բացահայտել է վերջին տարիների ամենաարտասովոր տիեզերական ազդանշաններից մեկի՝ երկարապարբերական ռադիոտրանզիենտների բնույթը: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Nature Astronomy ամսագրում:
Խորհրդավորություն, որը տևեց մի քանի տարի
Առաջին անգամ նման օբյեկտները ուշադրություն գրավեցին 2022 թվականին, երբ հայտնաբերվեց մի աղբյուր, որը հզոր ռադիոբռնկումներ էր արձակում յուրաքանչյուր 18 րոպեն մեկ: Նման վարքագիծը չէր համապատասխանում աստղագիտական օբյեկտների հայտնի դասերից ոչ մեկին: Այդ ժամանակից ի վեր հայտնաբերվել էին մի քանի նմանատիպ աղբյուրներ, սակայն դրանց ծագումը մնում էր հանելուկ:
Բացահայտման բանալին դարձավ ASKAP J1745-5051 օբյեկտը: Այն ռադիոբռնկումներ է արձակում յուրաքանչյուր 81 րոպեն մեկ: Նույն ռիթմով գրանցվել են նաև ռենտգենյան բռնկումներ՝ NASA-ի Swift և Einstein Probe տիեզերական աստղադիտարանների օգնությամբ:
Ինչ են հայտնաբերել գիտնականները
Դիտարկումները ցույց են տվել, որ աղբյուրն իրենից ներկայացնում է սերտ կրկնակի աստղային համակարգ՝ կազմված սպիտակ թզուկից և կարմիր թզուկից:
Սպիտակ թզուկն օժտված է հզոր մագնիսական դաշտով և աստիճանաբար ձգում (կլանում) է ընկերակից աստղի նյութը: Սպիտակ թզուկի մակերևույթի վրա ընկնելիս նյութը տաքանում է մինչև միլիոնավոր աստիճաններ, ինչն էլ առաջացնում է ռենտգենյան ճառագայթում: Ռադիոբռնկումները, հեղինակների կարծիքով, առաջանում են երկու աստղերի հզոր մագնիսական դաշտերի փոխազդեցության և լիցքավորված մասնիկների արագացման պատճառով:
«Մենք առաջին անգամ ենք դիտարկում մի համակարգ, որտեղ միաժամանակ երևում են և՛ երկու աստղերը, և՛ նյութի ակրեցիայի (կլանման) բուն գործընթացը», — նշել է աշխատանքի համահեղինակը:
Բացահայտման նշանակությունը
ASKAP J1745-5051-ը միավորում է այնպիսի հատկանիշներ, որոնք նախկինում առանձին-առանձին դիտվել էին տարբեր երկարապարբերական ռադիոտրանզիենտների մոտ՝ պարբերական ռադի