Վերջին 3,6 միլիոն տարվա ընթացքում Երկրի պտույտը դանդաղում է ողջ այդ ժամանակահատվածի համար ամենաարագ տեմպերով: Այսպիսի եզրակացության են եկել Վիեննայի համալսարանի և Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի գիտնականները:
Հետազոտությունը հրապարակվել է «Earth and Planetary Science Letters» (EPSL) ամսագրում:
Ինչպես հաջողվեց չափել պտտման արագությունը
Գիտնականներն ուսումնասիրել են միաբջիջ ծովային օրգանիզմների քարացած խեցիները, որոնք միլիոնավոր տարիներ առաջ ապրել են օվկիանոսների հատակին: Նստվածքային կուտակումների բնույթով և ծովի մակարդակի տատանումներով նրանք կարողացել են վերականգնել հեռավոր անցյալում օրվա տևողության փոփոխությունները:
Արդյունքները ցույց են տվել, որ վերջին տարիներին Երկրի պտույտի դանդաղեցման արագությունը զգալիորեն գերազանցում է վերջին միլիոնավոր տարվա միջին արժեքները:
Գլխավոր պատճառը՝ սառցադաշտերի հալոցքը
Հետազոտողները արագացված դանդաղեցումը կապում են կլիմայի փոփոխությամբ պայմանավորված գործընթացների հետ: Բևեռային սառցադաշտերի արագ հալվելու պատճառով ջրի հսկայական զանգվածները հոսում են Համաշխարհային օվկիանոս և վերաբաշխվում դեպի հասարակած:
Սա հանգեցնում է մոլորակի իներցիայի մոմենտի մեծացմանը. նույն սկզբունքով, երբ չմշկորդը դանդաղեցնում է իր պտույտը՝ ձեռքերը կողք տարածելով: Արդյունքում Երկիրն սկսում է պտտվել մի փոքր ավելի դանդաղ:
Համատեքստը և հետևանքները
Թեև փոփոխություններն առայժմ չնչին են (օրական միլիվայրկյանի բաժիններ), երկրաբանական մասշտաբով դրանք համարվում են շատ արագ: Երկարաժամկետ հեռանկարում պտույտի նույնիսկ չնչին դանդաղումը կարող է ազդել կլիմայական համակարգերի, օվկիանոսային հոսանքների և օրվա տևողության վրա:
Համեմատության համար՝ միջինում երկրային օրվա տևողությունն ավելանում է դարում մոտ 1,7 միլիվայրկյանով: Սակայն վերջին տասնամյակներում այս գործընթացը նկատելիորեն արագացել է:
Կարճ ասած
Ավստրիայի և